Høyringsfråsegn til planprogram for detaljregulering av Nesjane

Eikefjord grendalag viser til forslag til planprogram for detaljregulering av næringsområdet på Nesjane, utarbeidd av iVest Consult AS på vegne av Kinn kommune, og til folkemøtet grendalaget arrangerte om saken 10. september 2026 på Allhuset.

Om lag 60 personar møtte opp. Det var stort engasjement, men engasjementet var i all hovudsak knytt til det planlagte biogassanlegget og dei utfordringane det kan gje for lokalsamfunnet; lukt, arealbruk, trafikk og fare for utslepp til sjø og natur. Det var langt mindre merksemd kring resten av planen som no er på høyring.

På møtet heldt Jane Solheim (iVest Consult), Rolf Bjarne Sund (Kinn kommune), Steffen Svarthumle (Brødrene Aa) og Endre Kalland (Ramsdal Maskin AS) innlegg, i tillegg til at Thor-Arne Ullaland (Trygve Ullaland AS) representerte aktørane bak det planlagde biogassanlegget. Etter innleiingane jobba forsamlinga i grupper med konkrete spørsmål knytt til fire hovudtema. Dette fråsegnet bygger på dei innspela som kom fram.

Overordna standpunkt

Eikefjord grendalag er positive til at det blir lagt til rette for vidare utvikling av næringsområdet på Nesjane, og til at dette kan gje fleire arbeidsplassar i bygda. Samtidig er det tydeleg, samla standpunkt frå folkemøtet at Eikefjord grendalag går imot etablering av biogassanlegg på Nesjane, av grunnar utdypa under. Det er viktig for grendalaget at vidare utvikling skjer innanfor dei rammene området faktisk toler, og at det blir lagt til rette for alle i området — ikkje berre for éin ny, stor aktør.

Om planprosessen og kva arealet bør brukast til

Fleire på møtet var opptekne av at arbeidet med ny plan har tatt lang tid, og at dette har vore til hinder for eksisterande industri og bedrifter som allereie er etablerte i området. Det er eit ønske i bygda om at næringsarealet på Nesjane primært kjem eksisterande bedrifter til gode, og at det blir satt av areal til små og mellomstore bedrifter som treng plass for å drive. Det opplevast som uheldig at det både har tatt lang tid å ferdigstille planen, og at det samstundes har komme inn ein ny, stor aktør (biogassanlegget) som i praksis får stor innflytelse på korleis resten av området blir utvikla.

1. Arbeidsplassar og verdiskaping

Spørsmål frå møtet: kva betydning har nye arbeidsplassar for bygda, og kva krav bør stillast for at dette skal bli ein god avtale for lokalsamfunnet?

• Regulering og tilrettelegging for boligbygging må følge med næringsutviklinga
• Gang- og sykkelveg må prioriterast
• Det må tas omsyn til konkurransesituasjonen mellom eksisterande og nye verksemder
• Det bør settast av areal til små og mellomstore bedrifter, ikkje bare store enkeltaktørar
• Nytt boligfelt bør sjåast i samanheng med næringsutviklinga
• Det er ikkje nødvendigvis ein direkte samanheng mellom fleire arbeidsplassar og faktisk boligbygging/tilflytting — dette må jobbast med aktivt
• Jobbmarkedet i Førde/Florø er allereie tilgjengeleg for innbyggarane; kommunen bør heller satse målretta på å få folk til å bosette seg i Eikefjord
• Grendalaget ber om at kommunen klargjer korleis antalet nye arbeidsplassar er beregna, og om indirekte arbeidsplassar er inkludert i tallet på 100–150

2. Kulturminne og landskap

Spørsmål fra møtet: korleis skal kulturminna varetakast for framtidige generasjonar?

• Grendalaget ber om at det fortsatt leggast til rette for omvisning for skuleklasser innanfor eventuelle sikringssoner
• Den historiske verdien av kulturminna på Nesjane må varetakast, også der dei ikkje kan bevarast fysisk
• Dei estetiske konsekvensane for landskapet, både internt på Nesjane og sett frå sjøen, må utredast, med tydelige avbøtande tiltak
• Konsekvensane for beitemark for dei som har dyr på Nesjane, må vurdast

3. Biogassanlegget — trafikk, lukt og miljø

Dette var det klart mest engasjerte temaet på møtet. Frå gruppearbeidet kom følgande innspel:

• Lukt er den klart viktigaste bekymringa. Grendalaget krev ei grundig luktutredning som også tek omsyn til vindretning
• Vaskevatn frå anlegget må rensast forsvarleg, slik at det ikkje går på kostnad av ein rein fjord
• Støy må dokumenterast med døgnkontinuerlig oversikt, ikkje berre stikkprøver
• Det må gjerast rede for kva som skjer med strømforsyning og drift dersom det oppstår strømstans
• Det må avklarast tydeleg kva geografisk område avfallet faktisk skal hentast frå (Sogn, Sunnfjord, Nordfjord?)
• Det må oppgis eit konkret tal på arbeidsplassar anlegget vil gje
• Konsekvensar ved naturkatastrofar, som storm, må vurderast særskilt
• Det bør ikkje etablerast nye bedrifter/næringer i området før ny gang- og sykkelveg og nytt kryss mot RV5 er ferdigstilt
• Grendalaget ber om at eventuelle brudd på luktkrav eller andre vilkår utløysar dagbøter
• Anlegget kan gi visuell og økonomisk verdimink av bygda, inkludert redusert verdi på bustadar

Eikefjord grendalag vil understreke at bygda samla sett sier nei til etablering av biogassanlegg på Nesjane.

Vi vil samstundes problematisere framstillinga som ble gitt av anlegget i møtet. I presentasjonen fra tiltakshavar vart det opplyst at anlegget vil generere om lag 25–30 lastebilar i døgnet for tilførsle av substrat, i tillegg til rundt tre lastebilar dageig for uttransport av flytande biometan og bio-CO₂ — ei betydeleg augke i tungtrafikk til eit område der ny kryssløsning mot RV5 og gang- og sykkelveg enno ikkje er ferdigstilt. Det vart videre opplyst at anlegget vil vere underlagt storulykkeforskrifta og krev eige samtykke frå DSB, med krav om ein kvantitativ risikoanalyse for storulykkesrisiko. Forebelse sikringssoner vart antyda til 70, 160 og 205 meter — noko som i seg sjølv viser at dette er ein risikofylt type industri, uavhengig av forsikringane om trygg drift.

Når det gjeld lukt og driftssikkerheit, vart det i presentasjonen vist til at erfaring frå moderne biogassanlegg syner til at lukt kan håndterast godt når anlegget er riktig dimensjonert og drifta forsvarleg, og eksempel på støy- og luktvurderingar var henta frå eit anlegg på Halsa — altså ikkje frå Nesjane sjølv. Grendalaget vil peike på at tilsvarande forsikringer ikkje har halde ved andre anlegg i Norge:

• Ved Havila Biogass sitt anlegg på Nesset i Molde kommune oppstod det i september 2025 ein stor lekkasje der inntil om lag 3 400 kubikkmeter biogjødsel rant ut i naturen, etter det som vart opplyst å skuldast ei pakning på eit rør som feila. Forureininga spredte seg via vassdrag til ei småbåthavn fleire kilometer unna. Kommunen heldt i etterkant eit eige informasjonsmøte der innbyggarar kravde at anlegget måtte flyttast.
• Ved Renevo sitt biogassanlegg på Eldøyane i Stord kommune har lukt vore ei vedvarande utfordring. Statsforvalteren har vurdert det som krevjande for anlegget å overhalde gjeldande utslippsgrense for lukt, og anlegget har fått pålegg om luktmålingar etter klager frå naboer, til tross for at anlegget ligg nær boligområder og arbeidsplassar.

Desse to eksempla viser at moderne rensetiltak og gode intensjonar ikkje er nokon garanti mot lukt- og forureiningsproblem i praksis. Grendalaget meiner dette styrkar, ikke svekker, bygdas motstand mot etableringa, og understrekar behovet for bindande og målbare vilkår — ikkje berre skildringar av teknologi og gode hensikter — dersom kommunen likevel skulle vurdere å gå vidare med planane.

4. Bustadar og infrastruktur — kvifor busette seg i Eikefjord?

Under dette temaet vart bygdas kvaliteter løfta fram som noko grendalaget meiner må takast vare på og byggast vidare på, ikkje svekkast gjennom tyngre industrietablering:

• Flott natur og rein fjord
• Sentral plassering — kort veg til alt
• Lite støy og god luft/lukt i dag
• Skule (1. – 10. steg) og barnehage i bygda
• Lavare bustadsprisar enn i byen, og mogelegheit for større og fleire tomter
• Pendlermogelegheit til jobb i Førde/Florø
• Badestrand, Eikefjord Arena, Allhuset og fleirbrukshall
• Engasjerte foreldre og besteforeldre knytt til uteområde
• God integrering av nye innflyttarar

Grendalaget meiner desse kvalitetane er sjølve grunnlaget for at Eikefjord skal kunne tiltrekke seg nye innbyggarar, og at et biogassanlegg med tilhøyrende lukt-, støy- og trafikkbelastning vil svekke nettopp desse fortrinna.

Vegen videre

Under møtet vart det også invitert til å sjå lenger fram i tid, blant anna gjennom spørsmål knytt til korleis Eikefjord bør sjå ut i eit lengre perspektiv. Ikkje alle på møtet var like komfortable med å strekke horisonten så langt fram, men grendalaget vil likevel ta desse innspilla med seg som eit bakteppe i det vidare arbeidet. Grendalaget ser eit behov for å få på plass ein eigen kommunedelplan for Eikefjord som kan ivareta mogelegheitene som ligg i bygda — dette vil grendalaget arbeide vidare med som neste steg, uavhengig av denne konkrete høyringa.

Eikefjord grendalag takkar for høvet til å komme med innspel, og stiller gjerne opp til vidare dialog i det kommande planarbeidet.